Jobcenter'da geçici onay ve kesin tespit: Dalgalı gelirde ne geçerlidir?

Bürgergeld'i aldıktan bir yıl sonra posta gelir: Jobcenter kesin hesap yapmıştır — ve birdenbire birkaç yüz hatta birkaç bin euro geri ödemeniz beklenir. Serbest meslek yapan, aufstocker olarak çalışan veya mevsimlik kazanan herkes bu senaryoyu bilir. Belirleyici madde § 41a SGB II'dir ve klasik bir iptalden belirgin biçimde farklı kendi kurallarını izler. Burada bunun ne anlama geldiğini ve nereden başlayabileceğinizi öğrenirsiniz.

30 saniyede en önemlisi

Bir geçici onay kesin tespit Jobcenter (vorläufige Bewilligung endgültige Festsetzung) yasal olarak § 41a SGB II'de düzenlenmiştir ve gelir miktarı önceden kesin değilse devreye girer.
Bundan özellikle serbest meslek sahipleri (Selbstständige), dalgalı maaşlı aufstocker'lar, mevsimlik çalışanlar ile komisyon ya da telif geliri olanlar etkilenir.
Kesin tespit (endgültige Festsetzung) onay döneminin sonundan sonra yapılır — fiili gelir tahminden yüksekse geri ödeme talebi doğar.
Tespitin kendisinde güven koruması yok, takdir yetkisi yok — § 48 SGB X iptaliyle olan fark merkezîdir.
Gelir belgelerini onay döneminin sonundan itibaren iki ay içinde sunmak zorundasınız (§ 41a Abs. 3 SGB II).

Kararınızı 5 dakika içinde inceliyoruz. Ücretsiz ve yükümlülüksüz.

Bu neden oluyor?

Jobcenter, başvuruda gelirinizin önümüzdeki altı veya on iki ay boyunca tam olarak ne kadar olacağını henüz bilmiyorsa, rakamlar belirginleşene kadar bekleyemez. Sonuçta yaşamak için paraya ihtiyacınız var. Bu nedenle bir tahmine dayanarak geçici bir onay (vorläufige Bewilligung) verir. Sonradan, fiili gelirler kesinleştiğinde yeniden hesap yapılır.

Serbest meslek örneği: 41 yaşındaki Bay K. küçük bir bisiklet atölyesi işletmektedir. Ocak–Haziran onay dönemi için aylık kazancını 600 € olarak tahmin eder. Jobcenter, aufstocker olarak Bürgergeld'i geçici onaylar. Yıl sonunda gelir-gider hesabı (EÜR) ise aylık ortalama 850 € kazanç gösterir. Fark şu anlama gelir: Jobcenter bu dönemde, hak ettiğinden daha fazla Bürgergeld ödemiştir — ve farkı geri ister.

Aynı şey vardiya zammı, komisyon payı ya da fazla mesai alan aufstocker'larda da olur: Yıl düşünülenden iyi giderse hesap gelir.

Haklarınız somut olarak

1. Yalnızca gerçek belirsizlikte geçici onay (§ 41a Abs. 1 SGB II)

Jobcenter her onayı toptan geçici olarak ilan edemez. § 41a Abs. 1 SGB II somut bir gerekçe ister:

Gelir miktarı henüz kesin değildir (serbest meslek, komisyon, mevsim işletmeleri).
Yardımın esas olarak hak edilip edilmediği belirsizdir (örneğin açık nafaka talepleri).
Değer biçici bir tahmin — örneğin olası Wohngeld hakkı için — gereklidir.

Geliriniz aslında istikrarlıysa (sabit iş sözleşmesi, değişmez ücret), karar geçici olarak verilemez. O zaman bir kesin onay söz konusudur — ve sonraki geri istemler §§ 45, 48 SGB X üzerinden, güven koruması (Vertrauensschutz) ve takdir yetkisi (Ermessen) ile yürür.

2. Onay döneminin bitiminden sonra kesin tespit (§ 41a Abs. 3 SGB II)

Onay döneminin — genelde altı veya on iki ay — bitiminden sonra Jobcenter yardımı kesin olarak tespit eder. Bunda fiili (tatsächliches) gelir esas alınır. Geçici ödemeyle olan fark ya bir sonradan ödemedir (daha nadir) ya da bir geri ödeme talebidir (daha sık).

Tüm gelir belgelerini sunmak için iki ay süreniz vardır (banka hesap dökümleri, ücret bordroları, vergi kararları, gelir-gider hesabı). Bu süre serttir — kıran, fiktif (kurmaca) bir tespit riski alır.

3. Güven koruması yok — ama sıkıntı durumunda takdir yetkisi

Klasik iptalle merkezî fark:

§ 48 SGB X'te güven koruması geri istemi dışlayabilir ve Jobcenter atipik durumlarda takdir yetkisi kullanmak zorundadır.
§ 41a SGB II'de fiili yardımın tespiti bağlı bir karardır (gebundene Entscheidung). Güven koruması yoktur, çünkü karar baştan itibaren "şart altında" durmuştur. Yeniden hesap yapılacağını biliyordunuz.

Ama bu, Jobcenter'ın tahsilat sırasında her şeyi yapabileceği anlamına gelmez. Devam eden Bürgergeld'e karşı mahsupta (Aufrechnung) %30 sınırı geçerlidir (§ 43 SGB II) ve gerçek sıkıntı hâllerinde (hastalık, geçim tehlikesi) § 76 SGB IV uyarınca erteleme veya kayıt silme (Niederschlagung) söz konusu olabilir.

4. Yardım yapılmaması durumunda fiktif tespit (§ 41a Abs. 3 S. 3, 4 SGB II)

Belgeleri hiç ya da geç sunan kişi sert bir kuralla karşılaşır: Jobcenter yardımı fiktif (fiktiv) tespit edebilir. Pratikte iki senaryo söz konusudur:

Gelir sıfır olarak alınır — o zaman tam yardım alırsınız, ama sonradan (sunum üzerine) yine de düzeltilebilir.
Ya da mevcut parçalardan azami tutar alınır — o zaman azami geri istem tehdidi vardır.

Fiktif tespit eksik yardımlaşmaya karşı bir yaptırımdır. Süreyi kendi kusuru olmaksızın kaçırdığını (hastalık, kayıp posta) kanıtlayan, fiktifi devirebilir.

5. Serbest meslek için hesaplama örneği

Bayan B., serbest meslekli grafiker, bekâr, onay dönemi Ocak–Haziran:

Tahmin edilen kazanç: ayda 500 € → muafiyet sonrası Bürgergeld hakkı: ayda yaklaşık 350 €
Geçici ödeme: 6 × 350 € = 2.100 €
Fiili kazanç (EÜR ile kanıtlanmış): ayda 780 €
Yeniden hesaplama sonrası kesin Bürgergeld hakkı: ayda yaklaşık 180 €
Toplam kesin ödeme hakkı: 6 × 180 € = 1.080 €
Geri ödeme talebi: 2.100 € − 1.080 € = 1.020 €

Bu tür tutarlar tipiktir. Çocuklu aileler ya da daha büyük gelir dalgalanmaları olanlarda hızla dört basamağa çıkabilir.

6. Bir aylık itiraz süresi (§ 84 SGG)

Tespit kararına karşı tebliğden itibaren bir ay içinde itiraz (Widerspruch) edebilirsiniz. Belirleyici olan kararın ulaşmasıdır — postaya verilmesinden üç gün sonra, aksi kanıtlanmadıkça tebliğ edilmiş sayılır (§ 37 SGB X).

Güncel içtihat

Federal Sosyal Mahkeme defalarca, geçici bir onayın somut bir belirsizlik gerekçesi gerektirdiğini ve tüm aufstocker veya serbest meslek sahipleri için toptan verilemeyeceğini açıkça belirtmiştir [URTEIL-REFERENZ]. Belgelerin sunumu için iki aylık sürenin ne kadar sıkı yorumlanacağı sorusunda Eyalet Sosyal Mahkemelerinin kararları vardır; bunlar özellikle sürenin Jobcenter'ın kusuru (hatalı bilgilendirme, belirsiz yardım talebi) nedeniyle korunmadığında hoşgörü talep eder [URTEIL-REFERENZ]. Fiktif tespite ilişkin içtihat, bu yaptırımın orantılı olması ve gerçek bir yardım yapma eksikliği gerektirmesi gerektiğini vurgulamıştır — salt bir şüphe yetmez [URTEIL-REFERENZ].

Şimdi nasıl hareket etmelisiniz?

Kararı tam olarak inceleyin. Orada "geçici onay" mı "kesin tespit" mi yazıyor? Her ikisi de bağımsız idari işlemdir. Her birine karşı kendi itiraz süresi işler.
İtiraz süresini not edin. Tebliğden itibaren bir ay (§ 84 SGG). Posta zarfının üzerindeki tarihi saklayın.
Gelir belgelerini eksiksiz koruyun. Ücret bordroları, banka hesap dökümleri, vergi kararları, gelir-gider hesabı, faturalar. Boşluklar en sık görülen tartışma noktasıdır.
Geçici onayın esas olarak yasal olup olmadığını inceleyin. Başvuruda gerçekten dalgalı geliriniz var mıydı — yoksa karar yalnızca "kolaylık olsun" diye geçici mi verildi?
Dosya incelemesi isteyin (§ 25 SGB X), özellikle süreler veya fiktif bir tespit söz konusu ise. Hangi belgenin ne zaman geldiği oradan ortaya çıkar.
İtiraz edin. Yazılı, imzalı, gelmesinin kanıtıyla (iadeli taahhütlü posta ya da kişisel teslim). Gerekçe sonra eklenebilir.

Tipik hatalardan kaçının

İki aylık süreyi uyumak. Gelir belgelerini zamanında vermeyen, azami geri istemli fiktif bir tespit riski alır. Onay döneminin sonu için takvim notu hemen.
Geçici ve kesin kararları karıştırmak. Pek çok kişi geri istemin kesin tespitten doğmasına rağmen geçici onaya karşı itiraz eder. Tersi de olur: Tespite karşı itiraz süresi, "bu yalnızca bir takip bilgisi" sanılarak gözden kaçar.
Mahsubu savunmasız kabul etmek. § 41a SGB II'den sonra da %30 sınırı geçerlidir (§ 43 SGB II). Jobcenter daha fazla keserse bu saldırılabilir.
Yanlış hukuki dayanağı kabul etmek. Aslında yalnızca geçici onaylanmış olmasına rağmen kararda birdenbire § 48 SGB X belirirse, yakından bakmalısınız. Bu, başka inceleme ölçütleri olan başka bir hukuki dayanaktır.

Sık sorulan sorular

Jobcenter onayımın geçici olduğunu sonradan iddia edebilir mi?

Hayır. Geçicilik orijinal kararda açıkça ifade edilmiş olmalıdır, kural olarak hüküm fıkrasında ("§ 41a SGB II uyarınca geçici onay"). Orada yazmıyorsa karar kesin sayılır — ve geri istek o zaman §§ 45, 48 SGB X üzerinden, güven korumasıyla yürür.

Gelir belgelerini geç sunarsam ne olur?

§ 41a Abs. 3 SGB II'den iki aylık süre serttir. Süre kaçırılırsa Jobcenter fiktif olarak tespit edebilir — çoğu kez sizin aleyhinize. Belgeleri yine de sonradan teslim edin ve gecikmeyi gerekçelendirin (hastalık, kayıp posta, belirsiz talep). Sosyal Mahkeme yardımlaşma eksikliği açıklanabilir olduğunda fiktif tespitleri düzenli olarak düzeltir.

Normal bir iptalde olduğu gibi güven korumam var mı?

Genelde hayır. Geçici karar açık şart altında durmuştur — paranın kalmasına güvenemezdiniz. Tespitin kendisinde de takdir yetkisi yoktur. Geriye kalan: Mahsupta sıkıntı hali kuralları (§ 43 SGB II) ile erteleme ya da kayıt silme olanağı (§ 76 SGB IV).

Jobcenter ne kadar süreyle kesin tespit yapabilir?

§ 45 SGB X'teki gibi (bir yıl süresi) sabit bir yasal süreyi § 41a SGB II tanımaz. Ama içtihat, kesin tespit olmaksızın bir yıldan sonra geçici onayın kesin sayıldığını kabul eder (§ 41a Abs. 5 SGB II — "tespit karinesi (Festsetzungsfiktion)"). Bu önemli bir kaldıraçtır: 14 ya da 20 ay sonra birdenbire bir tespit kararı alan, sürenin zaten dolmuş olup olmadığını dikkatle inceletmelidir.

Taksitle ödemeyi anlaşabilir miyim?

Evet. Geri ödeme talebi artık saldırılamaz hâle gelmiş olsa bile Jobcenter'da bir taksit ödeme ya da erteleme isteyebilirsiniz. Devam eden Bürgergeld'e karşı mahsup, Regelbedarf'ın %30'u ile sınırlıdır (§ 43 SGB II); özel sıkıntıda daha düşük bir oran da kabul ettirilebilir.

Serbest meslek için işletme giderleri nasıl hesaplanır?

§ 41a SGB II ile birlikte gelir hesaplaması Bürgerld döneminde için kazanç (Gewinn) üzerinden yapılır — fatura cirosu üzerinden değil. Yani gerçek işletme giderleri (malzeme, kira, sigortalar, mesleki sigorta primleri, internet, mesleki yolculuklar) gelirden düşülür. Pek çok karar bu gider kalemlerini eksik kabul eder ya da götürü olarak keser. Tam belgeleme — fişler, faturalar, banka hesap dökümleri — itirazda belirleyici olabilir ve geri istemi belirgin biçimde düşürebilir.

Şimdi kararınızı inceletin

Kararınızı 5 dakika içinde inceliyoruz. Ücretsiz ve yükümlülüksüz.

Bunu tek başınıza karara bağlamak zorunda değilsiniz. Geçici onayı ve tespit kararını bize gönderin; geri istemin hesap olarak ve hukuken ayakta kalıp kalmadığını ve itirazın değer olup olmadığını söyleyelim.